Thủ tục ly hôn là vấn đề pháp lý được nhiều người quan tâm khi hôn nhân không còn duy trì được và cả hai phía cần chấm dứt quan hệ vợ chồng theo đúng quy định pháp luật. Từ ngày 01/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân thay đổi lớn khi Tòa án cấp huyện được tổ chức lại thành Tòa án nhân dân khu vực, kéo theo thay đổi về nơi nộp đơn và thẩm quyền giải quyết. Nhiều người xin ly hôn còn bỡ ngỡ trước các bước tiến hành, hồ sơ cần chuẩn bị, thời gian giải quyết cũng như chi phí phải nộp tại Tòa án. Bài viết dưới đây trình bày những nội dung cần nắm về thủ tục ly hôn theo quy định hiện hành, giúp bạn hiểu quyền lợi và nghĩa vụ của mình trước khi thực hiện thủ tục quan trọng này.
Thủ tục ly hôn được giải quyết tại cơ quan nào theo quy định mới nhất
Thủ tục ly hôn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự. Từ ngày 01/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân được tổ chức lại, trong đó Tòa án nhân dân khu vực thực hiện thẩm quyền xét xử sơ thẩm theo quy định mới. Việc xác định Tòa án có thẩm quyền cần căn cứ vào loại việc ly hôn, nơi cư trú hoặc làm việc của các đương sự và quy định về thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án.
- Đối với trường hợp ly hôn theo yêu cầu của một bên (đơn phương): Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự về nguyên tắc thuộc về Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc.
- Đối với trường hợp thuận tình ly hôn: Thẩm quyền giải quyết việc dân sự thuộc về Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong các bên yêu cầu giải quyết việc dân sự cư trú hoặc làm việc theo thỏa thuận của vợ chồng.
Việc xác định chính xác Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền ngay từ đầu là bước quan trọng giúp người nộp đơn tránh trường hợp hồ sơ bị trả lại hoặc phải chuyển giao thẩm quyền giữa các Tòa án, gây kéo dài thời gian giải quyết.
Hồ sơ thực hiện thủ tục ly hôn cần chuẩn bị những gì
Thủ tục ly hôn dù thuận tình hay đơn phương đều cần chuẩn bị một bộ hồ sơ tương đối giống nhau để nộp cho Tòa án có thẩm quyền. Hồ sơ ly hôn cơ bản bao gồm những giấy tờ sau:
- Đơn xin ly hôn theo mẫu tương ứng với từng trường hợp thuận tình hoặc đơn phương;
- Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn bản chính, nếu bị mất thì xin trích lục tại cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký;
- Thẻ Căn cước hoặc Căn cước công dân, hộ chiếu của vợ và chồng;
- Giấy khai sinh của con nếu có con chung;
- Giấy tờ chứng minh tài sản chung, nợ chung nếu có yêu cầu Tòa án phân chia.
Trường hợp có tranh chấp, các bên cần chuẩn bị thêm chứng cứ liên quan để làm căn cứ cho yêu cầu của mình khi Tòa án xem xét giải quyết vụ việc.
Các loại thủ tục ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình hiện hành
Trình tự giải quyết ly hôn có sự khác nhau tùy trường hợp thuận tình ly hôn hay ly hôn theo yêu cầu của một bên.
Đối với thuận tình ly hôn: vợ chồng cùng nộp yêu cầu đến Tòa án có thẩm quyền. Sau khi kiểm tra hồ sơ và thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết, Tòa án tiến hành hòa giải theo quy định. Nếu các bên thực sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được các vấn đề liên quan, Tòa án xem xét ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Đối với ly hôn theo yêu cầu của một bên: người yêu cầu nộp đơn khởi kiện cùng các tài liệu, chứng cứ liên quan đến Tòa án có thẩm quyền. Sau khi nhận và xem xét đơn, Tòa án thực hiện thủ tục thụ lý vụ án theo quy định, tiến hành các thủ tục chuẩn bị xét xử và hòa giải. Nếu hòa giải không thành và có đủ căn cứ theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình, Tòa án đưa vụ án ra xét xử và quyết định việc ly hôn bằng bản án.
Trình tự các bước thực hiện thủ tục ly hôn
Trình tự giải quyết ly hôn có sự khác nhau tùy trường hợp thuận tình ly hôn hay ly hôn theo yêu cầu của một bên.
Đối với thuận tình ly hôn: vợ chồng cùng nộp yêu cầu đến Tòa án có thẩm quyền. Sau khi kiểm tra hồ sơ và thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết, Tòa án tiến hành hòa giải theo quy định. Nếu các bên thực sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được các vấn đề liên quan, Tòa án xem xét ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Đối với ly hôn theo yêu cầu của một bên: người yêu cầu nộp đơn khởi kiện cùng các tài liệu, chứng cứ liên quan đến Tòa án có thẩm quyền. Sau khi nhận và xem xét đơn, Tòa án thực hiện thủ tục thụ lý vụ án theo quy định, tiến hành các thủ tục chuẩn bị xét xử và hòa giải. Nếu hòa giải không thành và có đủ căn cứ theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình, Tòa án đưa vụ án ra xét xử và quyết định việc ly hôn bằng bản án.
Thủ tục ly hôn mất bao lâu thì giải quyết xong
Thủ tục ly hôn thuận tình và đơn phương có thời gian giải quyết khác nhau tùy theo mức độ đồng thuận của hai bên. Theo Điều 212 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hết thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành mà không có đương sự nào thay đổi ý kiến thì Thẩm phán ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, tức quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Trên thực tế, toàn bộ quá trình giải quyết thuận tình ly hôn thường kéo dài khoảng 02 đến 03 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn. Đối với ly hôn đơn phương, do phải trải qua nhiều thủ tục tố tụng như lấy lời khai, thu thập chứng cứ, hòa giải nhiều lần trước khi mở phiên tòa nên thời gian giải quyết thường kéo dài từ 04 đến 06 tháng, thậm chí lâu hơn nếu phát sinh tranh chấp tài sản hoặc quyền nuôi con.
Chi phí thực hiện thủ tục ly hôn hiện nay là bao nhiêu
Chi phí thực hiện thủ tục ly hôn bao gồm án phí hoặc lệ phí Tòa án tùy theo hình thức giải quyết.
Đối với ly hôn theo yêu cầu của một bên, trường hợp không có tranh chấp về tài sản, người khởi kiện phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch theo mức quy định của pháp luật. Theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, mức án phí này là 300.000 đồng. Trường hợp có tranh chấp về tài sản, án phí được xác định theo giá trị tài sản có tranh chấp.
Đối với thuận tình ly hôn, đây là việc dân sự và người yêu cầu phải thực hiện nghĩa vụ về lệ phí Tòa án theo quy định tương ứng. Vì vậy, không nên gộp án phí của ly hôn theo yêu cầu của một bên và lệ phí của thuận tình ly hôn thành một khoản chung.
Quyền nuôi con và chia tài sản khi thực hiện thủ tục ly hôn
Thủ tục ly hôn không chỉ chấm dứt quan hệ hôn nhân mà còn giải quyết vấn đề quyền nuôi con và phân chia tài sản chung. Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con. Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con khi quyết định người trực tiếp nuôi dưỡng. Về tài sản, theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.
Những trường hợp đặc biệt khi thực hiện thủ tục ly hôn
Thủ tục ly hôn có thể phát sinh một số tình huống đặc biệt cần lưu ý thêm về thẩm quyền giải quyết.
- Ly hôn với người đang chấp hành hình phạt tù: Việc một bên đang chấp hành hình phạt tù không làm mất quyền yêu cầu ly hôn của người còn lại. Người có yêu cầu vẫn có thể nộp đơn đến Tòa án có thẩm quyền để giải quyết ly hôn. Trong quá trình giải quyết, Tòa án thực hiện các thủ tục tố tụng phù hợp đối với người đang chấp hành hình phạt tù theo quy định của pháp luật.
- Ly hôn có yếu tố nước ngoài: Đối với trường hợp ly hôn có yếu tố nước ngoài, việc xác định Tòa án có thẩm quyền phải căn cứ vào các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về thẩm quyền theo loại việc và theo lãnh thổ. Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực và Tòa án nhân dân cấp tỉnh được xác định theo hệ thống quy định mới. Do đó, cần căn cứ vào tình trạng cư trú của các bên và các yếu tố nước ngoài cụ thể của vụ việc để xác định đúng Tòa án có thẩm quyền.
- Đương sự vắng mặt: Trường hợp một bên vắng mặt, Tòa án có thể tiếp tục giải quyết vụ án theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự nếu đáp ứng các điều kiện để xét xử, giải quyết vắng mặt đương sự.
Khi nào cần luật sư hỗ trợ thủ tục ly hôn
Thủ tục ly hôn tuy đã có quy định cụ thể nhưng quá trình thực hiện trên thực tế thường phát sinh vướng mắc mà người trong cuộc khó tự mình xử lý. Pháp luật không cho phép ủy quyền cho người khác thay mặt thực hiện toàn bộ thủ tục ly hôn, nhưng cho phép mời luật sư để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết. Bạn nên tìm đến luật sư khi vụ việc có tranh chấp về tài sản chung, tranh chấp quyền nuôi con, khi đối phương không hợp tác hoặc cố tình gây khó khăn cho quá trình tố tụng. Luật sư cũng hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, đúng thẩm quyền ngay từ đầu, giúp rút ngắn thời gian giải quyết.
Kết luận
Thủ tục ly hôn tuy đã được pháp luật quy định rõ ràng nhưng thực tế vẫn phát sinh vướng mắc, nhất là khi có tranh chấp về tài sản chung, quyền nuôi con hoặc khi một bên không hợp tác, cố tình gây khó khăn. Nắm rõ cơ quan có thẩm quyền, hồ sơ cần chuẩn bị, trình tự các bước cũng như thời gian và chi phí sẽ giúp bạn chủ động hơn khi thực hiện thủ tục này. Nếu bạn đang gặp khó khăn khi chuẩn bị hồ sơ, xác định Tòa án có thẩm quyền hoặc cần bảo vệ quyền lợi hợp pháp về tài sản, quyền nuôi con, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, giúp quá trình ly hôn diễn ra nhanh chóng, đúng quy định và giảm thiểu rủi ro pháp lý không đáng có.
Hãng luật Thủ Đức Sài Gòn
Số 01 đường số 2, Phường Linh Chiểu, TP. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0937.218.686
Email: luatsunguyenhuungoc@gmail.com
